Stolperstein G. Crols - Atheneum Pitzemburg – 19 maart 2012

Beste vrienden,

Hartelijk welkom op de plaatsing van een zogenaamde Stolperstein, een struikelsteen, opgedragen aan een Mechelse verzetsman en politiek gevangene. Het idee van een Stolperstein komt uit Duitsland zelf waar antifascistische groeperingen door dergelijke stenen de herinnering aan het verzet tegen het nazisme willen levendig houden. Dergelijke stenen worden er voor de huizen van gedeporteerde slachtoffers geplaatst, zoals in Rusland een veteraan van het Rode Leger dat de Wehrmacht de nek brak, het recht heeft een rode ster op zijn huis aan te brengen.

1940-1944. Belgische nederlaag, bezetting door Nazi Duitsland, collaboratie, Nieuwe Orde. Meerdere man made disasters treffen ons land als komeetinslagen.

300.000 jongemannen maken kennis met krijgsgevangenschap.
In 1943 verkommeren nog 60.000, meestendeels Waalse, miliciens in krijgsgevangenschap.
Dit is de eerste etnische opdeling van het land, een splitsing die nu stilaan in een eindfase komt.
Het land wordt geplunderd, honger doet zijn intrede in de steden.
De Verplichte Arbeidsdienst deporteert 200.000 jongens naar Duitse werkkampen, evenveel duiken onder.
Alleen in Mechelen worden 1.067 jongemannen van straat geplukt en naar Duitse fabrieken gedeporteerd.
Waarschijnlijk evenveel vluchten naar de boerenbuiten en verbergen zich in bossen, hooizolders, bakhuizen… Hun families en gezinnen blijven zonder kostwinnaar of onder constante schrik en zorgen achter.
De vervolging van politieke tegenstanders sleurt 44.000 burgers naar Duitse gevangenissen en concentratiekampen. 14.000 keren nooit meer weer.

In Mechelen werden 161 burgers als politiek gevangene weggevoerd, zes werden gefusilleerd, 58 zijn niet meer teruggekomen.

In die omstandigheden is het niet de vraag of er verzet zou komen, maar waar en door wie. Wie zal het land verdedigen? Wie zal meetimmeren aan de eindoverwinning op het fascisme?

Eén van hen is zeker Guillaume CROLS geweest. En hij heeft er de prijs voor betaald.

Den Haag, 16/12/1920 Woonde Mechelen, Caputsteenstraat 37, en student wiskunde aan de ULB.
Guillaume Crols was in zijn leven de studieprefect van deze school. En deze school was op zijn beurt kweekvijver van verzet tegen de Nieuwe Orde.
Onder de politieke gevangenen van Mechelen zijn de leerkrachten, studiemeesters en eidejaarsleerlingen van Pitzenburg goed vertegenwoordigd. In het atheneum bestonden kernen van het Jeugdfront en de Koninklijke Garde (later NKB).

Guillaume Crols was organisator van het Jeugdfront, de jongerenafdeling van het Onafhankelijkheidsfront.
Hij werd aangehouden te Mechelen op 19/03/1942 door de Antwerpse Geheime Feldpolizei.
Zij beschuldigden hem van het opstellen, drukken van pamfletten en verspreiden van illegale bladen en communistische propaganda.
En daar was inderdaad niets van gelogen.
Deze aanhouding gebeurde in de nasleep van de mislukte rookbomaanslag tegen een Duitse cinema in Mechelen door een lid van het Jeugdfront enkele dagen voordien.

Dankzij het in Duitsland op de eigen bevolking ingeoefende beulswerk volgden binnen de week een tiental aanhoudingen onder de jongeren van het Jeugdfront en van de Gardes Royales in de humanioraklassen van Mechelen.
Het zouden niet de laatste aanhoudingen zijn.

Hij werd aanvankelijk opgesloten in de gevangenis aan de Begijnenstraat in Antwerpen. Hij maakte kennis met de beruchte kelders in de Dellafaillelaan, maar tot een berechting kwam het in België niet. Dat gebeurde pas in Duitsland waar hij, via de gevangenis van Aachen, naar Bochum gevoerd werd. Daar werd hij veroordeeld, al is de juiste strafmaat ons onbekend.

Korte tijd na zijn veroordeling volgde een overplaatsing naar het kamp van Esterwegen, waar hij bijna een jaar zou blijven.
In mei 1944 volgde een nieuwe overplaatsing naar het concentratiekamp van Sachsenhausen dat onder leiding stond van de SS.
In Sachsenhausen werd hij geregistreerd als ‘wiskundige’ met het nummer 77668 en kwam hij in een commando van intellectuelen terecht waardoor hij gevrijwaard bleef van de moordende dwangarbeid.
Dag na dag berekende men daar ballistische projecten. Hij vertelde mij ooit hoe het volstond om één foutje in een berekening in te brengen om een hele week optellingen en vermenigvuldigingen te saboteren.

In april 1945 werd het kamp ontruimd voor het oprukkende Rode Leger. Gedurende twee weken maakte Guillaume kennis met de moorddadige Totenmarsen vooraleer hij bevrijd werd. Op 23-24/04/1945 kon Crols via Herentals naar België terugkeren.

Tot zover het parcours van Guillaume zoals we het uit zijn dossier tot erkenning konden vernemen. Hijzelf is steeds de discretie en bescheidenheid zelve gebleven over dit wedervaren zodat we wel op dossierkennis zijn aangewezen.

Waarom heeft het OF voor zijn eerste Stolperstein aan Guillaume Crols gedacht?

De jonge universitair Guillaume was één van de stichtende leden van de groepering waaruit het Mechels Onafhankelijkheidsfront zou groeien. Dat OF verzamelde in de loop van de oorlog een 120 tal leden die in verschillende takken van verzet bedrijvig waren:
In het Jeugdfront
In de Syndicale Strijdcomités
In de sluikpers met eigengemaakte titels als de Vrije Syndicalist, Eendracht, de Vrije Jeugd, Richting en uiteraard de bladen van het OF Sommige OF leden zullen ook de stap naar het gewapend verzet in de rangen van de Partizanen en de Patriottische Milities van het OF zetten.

Beste vrienden, Dit is de eerste Stolperstein die we in Mechelen plaatsen.

We mochten hem ingraven in de recreatieruimte van deze vermaarde onderwijsinstelling, het Atheneum van Pitzenburg, die zovele generaties Mechelaars heeft gevormd en noch steeds vormt.

Gezien uw talrijke opkomst meen ik dat dit initiatief over voldoende maatschappelijke draagkracht beschikt om op de ingeslagen weg verder te gaan.

Het Onafhankelijkheidsfront en het 8 meicomité zullen volgend jaar één of meerdere stenen plaatsen. We hopen hiervan een jaarlijks terugkerende manifestatie te maken.

Dat wil zeggen als u het wilt.

Daarom durven wij u vragen uw instemming over de Stolperstein te willen betuigen door een kleine (groot mag ook) bijdrage te storten in de handen van onze penningmeester Filip.

Overzicht van de plaatsen van gevangenschap:
Gev. Antwerpen 19/03/1942 29/07/1942
Gev. Aachen 30/07/1942 6/08/1942
Gev. Bochum 7/08/1942 21/05/1943
Veroordeeld door het Sondergericht op 16/04/1943
Kamp Esterwegen 24/05/1943 15/05/1944
KZ Sachsenhausen 16/05/1944 21/04/1945 n°77668
Criwitz 21/04/1945 3/05/1945 bevrijd
Gerepatrieerd op 23-24/05/1945 via Herentals
Ward Adriaens

terug naar activiteiten 2012